ORW Kaliszany

Do projektu zgłosił się Robert Rudolf, działacz lokalny z gminy Józefów nad Wisłą, w której już wcześniej aktywizował społeczność lokalną, inicjując wraz ze Stowarzyszeniem Nadwiślański Świt (w którym jest prezesem) działania wokół zasobów historycznych i przyrodniczych gminy. Dzięki ich działaniom powstała m. in ścieżka edukacyjna, na której znajdują się najciekawsze zabytki w ramach projektu „Śladami historii”,  wydano także folder informacyjny o gminie Józefów nad Wisłą, a na rynku doprowadzono do instalacji tablicy informacyjnej, poświęconej ścieżce edukacyjnej. Lider idąc za swoją pasją, jaką są ptaki, oraz dysponując zasobem przyrodniczym, jakim  są tereny gminy w znacznym stopniu objęte programami Natura 2000 (Małopolski Przełom Wisły i Przełom Wisły w Małopolsce, ECONET PL, CORINE – Kraśnicki Obszar Chronionego Krajobrazu, Wrzelowiecki Park Krajobrazowy), rozpoczął działania na rzecz ptaków i organizując Obóz Ornitologiczny w Kaliszanach.

Lider intensywnie współpracuje z Sekcją Przyrodniczą Koła Naukowego Biologów i Hodowców Zwierząt UP w Lublinie, Studenckim Kołem Naukowym Biologów UMCS, Zakładem Ochrony Przyrody UMCS, Zespołem Lubelskich Parków Krajobrazowych, Stowarzyszeniem "Nadwiślański Świt", Fundacją Akcja Bałtycka, Stacją Badania Wędrówek Ptaków (Uniwersytet Gdański).  Co roku w Obozie uczestniczy około 100–200 osób, głównie z terenu Lubelszczyzny, jak również z innych części Polski. Uczestnikami są ornitolodzy, przyrodnicy, amatorzy i profesjonaliści, osoby nie związane  bezpośrednio z ptakami i przyrodą.

Pomysł, z którym lider  zgłosił się do projektu, to zorganizowanie cyklu warsztatów edukacyjnych o przyrodzie dla dzieci, młodzieży i dorosłych, we współpracy ze szkołami i gminą w bazie ornitologów. Podczas warsztatów uczestnicy mogliby dowiedzieć się np.: jak się zachować w rezerwatach przyrody, jak zachowywać się w miejscach siedlisk ptaków chronionych, jak chronić ptaki na wiślanych wyspach i łachcach,  czy można rozwijać turystykę, nie szkodząc przyrodzie.  Do udziału w warsztatach lider chciał zaprosić nie tylko mieszkańców gminy, ale wszystkich chętnych z kraju, ponieważ Wisła jest szlakiem migracyjnym ptaków, więc ważne jest, aby ludzie nie tylko lokalnie dbali o przyrodę, ale by na całej rzece dbano o ptaki i ich siedliska. Stąd też pomysł na wydanie folderu z informacjami dotyczącymi ptaków spotykanych nad Wisłą.

Do pracy przy warsztatach lider miał już sprawdzonych partnerów, z którymi od lat współpracuje, w działania również udało mu się zaangażować lokalnych wolontariuszy oraz samorządy: Starostwo Powiatowe w Opolu Lubelskim (wsparcie finansowe i patronat) oraz Wójta Gminy Józefów nad Wisłą (wsparcie promocyjne i patronat).

Rezultat, jakiego spodziewa się lider, to udział około 150 uczestników w warsztatach, z czego mieszkańcy gminy Józefów nad Wisłą stanowić by mieli minimum 15–20 osób. Kolejny przewidywany efekt to wydanie folderu informacyjnego oraz promowanie Obozu Ornitologicznego w Kaliszanach.

Podczas pierwszego spotkania projektowego w Warszawie, lider przedstawił ogólnie swój pomysł na działania. Miał tylko sprecyzowany termin obozu, który niestety nie pokrywał się z wpłynięciem Flisu ORW do Józefowa nad Wisłą. Mimo to lider zadeklarował, że ugości flisaków i postara się coś przygotować.

Lider zgłosił trudność w postaci dotarcia do mieszkańców, dla których obóz i prowadzone tam działania nie są atrakcją (obóz ten trwa od 25 lat). Lider miał wcześniejsze doświadczenia w angażowaniu lokalnej społeczności w działania i wydaje się, że były one na tyle trudne, by obniżyć motywację do podjęcia ponownej współpracy z mieszkańcami. Podczas konsultacji deklarował jednak zaproszenie do udziału w warsztatach lokalnych szkół i mieszkańców, poprzez umieszczenie informacji (plakat) i wysłanie zaproszenia do znajomych nauczycieli. W działaniach koncentrował się jednak głównie na uczestnikach z innych zakątków Polski.

Podczas drugiego spotkania w Solcu nad Wisłą lider przedstawił konkretny plan wydarzenia „Wisła – ptaki i ludzie” 12.08 – 15.10.2017, obejmujący informowanie uczestników na temat:

• technik obrączkowania i pomiarów biometrycznych ptaków
• jakie informacje są uzyskiwane dzięki obrączkowaniu
• jak zachowywać się w miejscach występowania chronionych gatunków ptaków
• jak chronić ptaki na wiślanych wyspach i ławicach
• jak zachować cenne walory przyrodnicze doliny Wisły
• czy można uprawiać i rozwijać turystykę, nie szkodząc przyrodzie

Lider zaproponował także zorganizowanie  obserwacji ptaków dla uczestników Flisu ORW.

W niedzielę 23.07.2017 Flis ORW przybił do wyspy Kaliszany, gdzie został powitany przez lidera, następnie flisacy rozgościli się na terenie obozu. Wieczór upłynął na rozmowach i opowiadaniach, na czym polegają działania w obozie ornitologicznym oraz jakie skarby przyrodnicze znajdują się dookoła. O świcie chętni podpłynęli do jednej z łach i obserwowali pod okiem lidera przebywające na niej licznie ptaki.

12.08.2017 rozpoczął się Obóz Ornitologiczny w Kaliszanach. Pierwszego dnia zjawiło się siedem osób. Nie było oficjalnego powitania, gdyż obóz w założeniu nie ma oficjalnego charakteru. Ponieważ przez cały czas utrzymywała się „płynność” uczestników (ktoś przybywał, ktoś wyjeżdżał), codziennie były przeprowadzane warsztaty dotyczące wyciągania z sieci ptaków, przeprowadzania pomiarów biometrycznych i umiejętności odczytywania wyników. Każdego dnia uczestnicy obozu zasiadali do wspólnych posiłków przygotowywanych razem, każdy też miał jakieś zadanie (rąbanie drzewa, wykaszanie ścieżek, spacer do wsi na zakupy). Wieczorami rozpalane było ognisko, na które sporadycznie zjawiali się mieszkańcy, by wspólnie pobiesiadować. Obóz trwać będzie do połowy października, więc spodziewane są wycieczki grup szkolnych i zajęcia przyrodnicze z młodzieżą.

Do tej pory udało się w obozie ugościć ponad 80 osób, wydać folder i zaobrączkować ponad 50 gatunków ptaków. Jednak liczba mieszkańców, którzy do tej pory uczestniczyli w spotkaniach przy ognisku, to zaledwie pięć osób.

Kaliszany wydają się być miejscem skazanym na sukces ze względu na ogromny potencjał (Wisła, wyspa, ptaki, bogactwo przyrodnicze, obóz ornitologiczny, cisza i spokój), jednak są też przykładem, jak bogactwo może spowszednieć i być niedoceniane przez mieszkańców. W Kaliszanach mimo osoby lidera, którego pasją są ptaki, i który stara się swoją pasją dzielić z innymi, nie udało się nawiązać relacji z mieszkańcami i zaangażować ich w wydarzenie, jak  to było zakładane na początku. Bogactwo przyrodnicze doceniają natomiast ludzie spoza Kaliszan i licznie przybywają na wyspę i do obozu ornitologicznego.

Działając lokalnie i angażując mieszkańców do działania, należy pamiętać że, nie bez przyczyny, rola i postawa lidera wymieniane są w literaturze, jako podstawy efektywnych działań. Rola ta z jednej strony wymaga wizji, charyzmy, umiejętności oceny sytuacji i skuteczności w osiąganiu celu, a z drugiej energicznego działania. Lider, by odnieść sukces, powinien nadawać rytm działaniom, a z drugiej strony w realizację planów powinien angażować inne osoby, ponieważ działanie w pojedynkę jest mniej efektywne.

Jeżeli jesteś pasjonatem/pasjonatką i chcesz wykorzystać swoją pasję do angażowania innych, pamiętaj, by nie zatracać się samemu w pasji, staraj się co jakiś czas stanąć z boku, by zrobić miejsce do działania dla innych. Być może uda się wyłonić osobę, która skutecznie pomoże Ci zaktywizować  inne osoby, wyzwoli w nich zainteresowanie i chęć współpracy. Nie poddawaj się w myśl powiedzenia „kropla drąży skałę”.

• Blog obozu ornitologicznego w Kaliszanach
• Patronat Wójta Gminy Józefów